Kunstenaarsstatuut

Wat is het kunstenaarsstatuut?

In België bestaan er drie statuten:

  • werknemersstatuut: de werknemer is met zijn werkgever verbonden door een arbeidsovereenkomst. Er is een gezag relatie.
  • ambtenarenstatuut: wie werkt in de openbare sector en vast benoemd is (of een daarmee gelijkgesteld statuut heeft).
  • zelfstandigenstatuut: wie niet werkt als werknemer of als ambtenaar, maar toch een beroepsactiviteit heeft. Er is geen gezag relatie tussen de zelfstandige en de opdrachtgever.

Het kunstenaarsstatuut is geen apart sociaal zekerheidsstatuut met aparte bijdragen en/of een aparte bescherming. Een kunstenaar wordt ingepast in de bestaande statuten.

Het sociaal statuut van kunstenaars is hervormd en versterkt vanaf 1 januari 2014. De belangrijkste vernieuwing is dat vanaf nu de Commissie Kunstenaars bevoegd is om een kunstenaarsvisum uit te reiken. De commissie zal dus beslissen of de aanvrager artistieke prestaties levert. Het visum attesteert het artistiek karakter van de prestaties en de werken van de aanvrager.

Daarnaast reikt de Commissie de kunstenaarskaart uit. Deze kaart heeft de kunstenaar nodig om gebruik te kunnen maken van de kleine vergoedingsregeling. Wat de aangifte van zelfstandige activiteiten betreft, wijzigt er niets.

Voordelen en verplichtingen voor kunstenaars

  • de kunstenaarskaart: deze is voorbehouden voor kunstenaars die kleinschalige artistieke prestaties leveren. Zij is verplicht indien de kunstenaar gebruik wil maken van de kleine vergoedingsregeling. Deze heeft het voordeel dat deze prestaties niet meer moeten worden aangegeven bij de sociale zekerheid, dat op de vergoedingen geen bijdragen moeten worden betaald en dat de opdrachtgever geen Dimona-aangifte moet doen.
  • het kunstenaarsvisum is bedoeld voor personen die niet aan een arbeidsovereenkomst onderworpen zijn maar wel tegen verloning en voor rekening van een opdrachtgever artistieke prestaties leveren aan voorwaarden die lijken op een arbeidsovereenkomst. Dit visum is verplicht voor kunstenaars die onderworpen willen zijn aan de sociale zekerheid voor werknemers.
  • de zelfstandigheidsverklaring: hoewel men niet verplicht is deze aan te vragen, biedt deze de kunstenaar rechtszekerheid met betrekking tot zijn statuut die later niet kan worden betwist (behalve indien blijkt dat de informatie die hij aan de Commissie Kunstenaars heeft verstrekt, fout en/of onvolledig is).  Zij verzekert (voor de duur van maximaal 2 jaar) dat hij voor het geleverde werk wel degelijk het statuut van zelfstandige heeft.

Procedure

Bezorg  de aanvraagformulieren aan de Commissie (contactgegevens onderaan) per post of via mail:

De Commissie Kunstenaars

Vanaf 1 juni 2015 is de Commissie Kunstenaars naar de FOD Sociale Zekerheid  verhuisd. Vanaf dan verzorgt de FOD het secretariaat van de Commissie, samen met de betrokken Openbare Instellingen van de Sociale Zekerheid (RSZ, RSVZ en RVA). De voornaamste opdrachten van de Commissie zijn:

  • de kunstenaars informeren over hun rechten en plichten inzake het werknemers- en/of zelfstandigenstatuut;
  • de zelfstandigheidsverklaring uitreiken
  • de kunstenaarskaart uitreiken
  • het visum uitreiken.

 

Achtergrondinformatie

De kunstenaarskaart

Zoals de NAR in zijn advies nr. 1810 (.pdf) van 17 juli 2012  opmerkte, zijn er veel amateurkunstenaars van wie de artistieke activiteiten in de praktijk per definitie beperkt blijven. Voor die kunstenaars werd de "kleine vergoedingsregeling" (KVR) ingesteld bij artikel 17sexies van het KB van 28 november 1969.

Deze regeling voorziet dat kunstenaars die voor hun artistieke prestaties of werken slechts een kleine vergoeding ( onkostenvergoeding) ontvangen niet onder toepassing van de socialezekerheidswetgeving vallen en deze dus niet bij de RSZ moeten  aangegeven. Concreet betekent dit dat er  voor deze prestaties geen socialezekerheidsbijdragen betaald moeten worden.  Anderzijds is er ook geen werkloosheids- of pensioenrecht aan verbonden. 

Volgende regels gelden:

  • de kunstenaar moet een overzicht van zijn prestaties op zijn werkplek bijhouden
  • het overzicht van de prestaties moet uiterlijk ingevuld worden op het moment dat de prestatie aanvangt. Dit zal door de Commissie afgeleverd worden samen met de kaart.
  • iedere vergoeding voor een artistieke prestatie die niet groter is dan 100,00 EUR (124,66 EUR in 2017) per dag, wordt beschouwd als een onkostenvergoeding, zonder dat daarvoor een bewijs moet worden geleverd.
  • de kunstenaar zelf mag per kalenderjaar niet meer dan 2.000,00 EUR (2.493,27 EUR in 2017) ontvangen voor het geheel van zijn artistieke prestaties.
  • de kunstenaar mag slechts gedurende ten hoogste 30 dagen per kalenderjaar en opeenvolgende 7 dagen bij dezelfde opdrachtgever gebruik maken van deze regeling.

Het kunstenaarsvisum

Het visum is het resultaat van artikel 1bis van de wet van 27 juni 1969 en geldt voor kunstenaars die werken zonder traditionele arbeidsovereenkomst. De aanvrager moet artistieke prestaties leveren en/of artistieke werken produceren in de zin van de wet.  De Commissie Kunstenaars beoordeelt of de aanvrager prestaties levert of werken produceert die van artistieke aard zijn. Ze zal haar beslissing onder meer baseren op de activiteitensector (audiovisueel,  beeldende kunst, literatuur , dramatische kunst en choreografie) waarin de prestatie wordt uitgevoerd en op objectieve en relevante criteria die ze zal bepalen naarmate haar rechtspraak ontwikkelt.

Zoals de Nationale Arbeidsraad (NAR) opmerkte in zijn advies nr. 1.810 (.pdf) van 17 juli 2012, heeft de regeling van artikel 1bis (wet van 27 juni 1969) – afgesloten tussen de kunstenaar en de opdrachtgever – als doel een efficiëntere sociale bescherming te bieden aan scheppende en uitvoerende kunstenaars, beginnende kunstenaars en kunstenaars die een gage krijgen. De voorwaarde van een band van ondergeschiktheid kan vaak moeilijk worden aangetoond als het om artistieke activiteiten gaat.

Vóór de wijziging van dit artikel bij de programmawet van 26 december 2013 was het belangrijkste obstakel voor de toepassing van de regeling "1bis" de moeilijkheid om het begrip "artistieke prestatie" te beschrijven. Artikel 1bis bevatte immers een lijst van sectoren waarin de prestaties in de praktijk vaak (onterecht) als artistieke prestaties werden beschouwd. Nu is er in deze regeling geen andere voorwaarde meer dan het bezit van het beroepsvisum.

De zelfstandigheidsverklaring

Volgens het koninklijk besluit van 26 juni 2003 "tot vaststelling van de toekenningsvoorwaarden en -modaliteiten met betrekking tot de zelfstandigheidsverklaring aangevraagd door bepaalde kunstenaars", kan men bij de Commissie een zelfstandigheidsverklaring aanvragen.

Die aanvraag moet gebeuren via een inlichtingenformulier dat aan de Commissie moet worden bezorgd. Om een zelfstandigheidsverklaring te krijgen, mogen de prestaties niet worden geleverd onder sociaaleconomische voorwaarden zoals die van een werknemer ten overstaan van zijn werkgever.  De Commissie zal onder meer rekening houden met de sociaaleconomische indicatoren die vermeld zijn in het koninklijk besluit.

Meer informatie: de zelfstandigheidsverklaring

Contact

Commissie Kunstenaars

Adres
FOD Sociale Zekerheid | DG Beleidsondersteuning en -coördinatie
Kruidtuinlaan 50, bus 115 Administratief Centrum Kruidtuin | Finance Tower
1000 Brussel
Telefoon
02/528 63 55 en 02/528 63 50
E-mail
[javascript protected email address]