Je rechten als zelfstandige

Situatie op 1 januari 2026 (Voor een actuele versie, surf naar de website van jouw sociaal verzekeringsfonds)

Als zelfstandige betaal je sociale bijdragen. Deze bijdragen leveren je heel wat sociale rechten op. Verschillende organisaties staan klaar om alle informatie te verstrekken over je rechten, de voorwaarden waaraan je moet voldoen, enz. Er bestaan ook oplossingen om je te helpen bij een tegenslag, van financiële of van andere aard.

Deze pagina geeft een algemeen overzicht van jouw rechten en maatregelen om je bij te staan en uiteraard ook de gegevens van de organisaties waar je terecht kan voor meer informatie.

Je kan dit handige overzicht van rechten en maatregelen voor zelfstandigen (.pdf) ook downloaden in pdf-vorm. Ook beschikbaar in Frans (.pdf) en Duits (.pdf).

Overzicht onderwerpen

Gezin

Gezondheid

Reglementering

Stopzetting, onderbreking of wijziging van jouw zelfstandige activiteit

Openstaande sociale bijdragen

Financiering van jouw zelfstandige activiteit

Pensioen

Jouw personeel

Hulp

Wil je een zelfstandige activiteit starten of wijzigen?

Contacteer jouw ondernemingsloket en/of sociaal verzekeringsfonds bij de start of wijziging van uw zelfstandige activiteit! 

 

Gezin

Kinderen

Welke rechten?

De uitkeringen en premies waarvan je kan genieten, zijn sinds 1 januari 2019 verschillend naar gelang de woonplaats van je kind (Vlaanderen, Wallonië, Brussel of de Duitstalige gemeenschap)

Waar aanvragen?

Moeder worden

Welke rechten?

  • Moederschapsverlof + moederschapsuitkering
    Max. 12 weken voltijds (waarvan 3 verplicht en 9 facultatief) met volledige uitkering. Mogelijkheid om (een gedeelte van) de facultatieve periode halftijds op te nemen (maximaal 18 weken halftijds), met halve uitkering.
  • Moederschapshulp
    105 gratis dienstencheques na de bevalling
  • Vrijstelling van bijdragen na bevalling
    Automatische vrijstelling van de betaling van de sociale bijdragen in het kwartaal na het kwartaal van de bevalling
  • Maandelijkse uitkering en premies (zie hierboven ‘kinderen’)

Waar aanvragen?

  • Moederschapsverlof + moederschapsuitkering: jouw ziekenfonds
  • Moederschapshulp + vrijstelling van bijdragen na bevalling: jouw sociaal verzekeringsfonds

Vader of mee-ouder worden

Welke rechten?

  • Vaderschaps- en geboorteverlof + vaderschaps- en geboorte-uitkering
  • Max. 20 volledige dagen met volledige uitkering of max. 40 halve dagen met halve uitkering.
  • Geboortehulp
    15 gratis dienstencheques na de geboorte (enkel in het geval er max. 8 volledige dagen of max. 16 halve dagen vaderschaps- en geboorteverlof wordt opgenomen!).
  • Maandelijkse uitkering en premies (zie hierboven ‘kinderen’)

Waar aanvragen?

  •  Jouw sociaal verzekeringsfonds

Adoptie-ouder worden

Welke rechten?

  • Adoptieverlof + adoptie-uitkering. Max. 9 weken + uitkering
  • Maandelijkse uitkering en premies (zie hierboven ‘kinderen’)

Waar aanvragen?

  • Jouw ziekenfonds

Pleegouder worden

Welke rechten?

  • Pleegouderverlof + uitkering voor pleegouderverlof: Max. 9 weken + uitkering
  • Wekelijkse uitkering en premies (zie hierboven ‘kinderen’)

Waar aanvragen?

  • Jouw ziekenfonds

Mantelzorg

Welke rechten?

Geven van zorgen bij zware ziekte of palliatieve zorgen van een naaste of zorgen voor jouw gehandicapt kind jonger dan 25 jaar.

Uitkering max. 12 maanden over de volledige loopbaan als zelfstandige:

  • Ofwel halve uitkering (in geval van minstens 50% onderbreking zelfstandige activiteit)
  • Ofwel volledige uitkering (in geval van 100% onderbreking zelfstandige activiteit) – per periode van 3 opeenvolgende maanden uitkering is er een kwartaal behoud van sociale rechten zonder bijdragebetaling (max. 4 kwartalen over de volledige loopbaan als zelfstandige)

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

Een familielid verliezen

Welke rechten?

  • Rouwverlof met uitkering: max. 10 volledige dagen binnen het jaar na het overlijden van een kind of een partner.

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

 

Gezondheid

Medische kosten

Welke rechten?

  • Terugbetaling gezondheidszorgen

Waar aanvragen?

  • Jouw ziekenfonds

Ziekte of ongeval

Welke rechten?

  • Uitkering vanaf de eerste dag wanneer je minstens 8 dagen arbeidsongeschikt werd erkend.

Waar aanvragen?

  • Jouw ziekenfonds

Gelijkstelling wegens ziekte

Welke rechten?

  • Sociale rechten zonder bijdragebetaling bij volledige stopzetting zelfstandige activiteit.

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

Mentaal welzijn op het werk

Welke rechten?

  • Meerdere diensten aangeboden door het sociaal verzekeringsfonds om het mentaal welzijn bij het uitoefenen van de beroepsactiviteit te bevorderen 

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

 

Pensioen

Voor al jouw vragen

Welke rechten?

  • Aanvraag, berekening, minimum, vervroegd, …

Waar aanvragen?

Overlevingspensioen en overgangsuitkering voor overlijden in 2024

Welke rechten?

  • 49 jaar en 6 maanden of ouder bij het overlijden van de echtgenoot en 1 jaar huwelijk (of gelijkgesteld): overlevingspensioen berekend op de loopbaan van de overleden echtgenoot.
  • Jonger dan 49 jaar en 6 maanden bij het overlijden van de echtgenoot en 1 jaar huwelijk (of gelijkgesteld): overgangsuitkering van minimum 18 maanden tot maximum 48 maanden (afhankelijk van de gezinssituatie).

Waar aanvragen?

Werken na pensioen

Welke rechten?

  • Vervroegd rustpensioen en een loopbaan van minstens 45 jaar of minstens 65 jaar oud: onbeperkt bijverdienen
  • De anderen: opgelet, begrensde bedragen!

Waar aanvragen?

Aanvullende pensioenen

Welke rechten?

  • Vrij Aanvullend Pensioen Zelfstandigen (VAPZ): fiscaal interessant
  • Individuele Pensioentoezeggingsverzekering (IPT) voor zelfstandigen met vennootschap (bedrijfsleiders)
  • Pensioenovereenkomst Zelfstandigen (POZ) voor zelfstandigen zonder vennootschap (eenmanszaken en vrije beroepen)

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

 

Openstaande sociale bijdragen

Hulp bij tijdelijke financiële problemen

Welke rechten?

  • Afbetalingsplan, aanvraag vrijstelling, kwijtschelding verhogingen, vermindering voorlopige bijdragen.

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

 

Stopzetting, onderbreking of wijziging van jouw zelfstandige activiteit

Overbruggingsrecht

Welke rechten?

  • Gedwongen onderbreking/stopzetting onafhankelijk van de wil (faillissement, natuurramp, brand, beschadiging, allergie, gebeurtenis met economische impact of beslissing van derde economische actor) of
    stopzetting omwille van economische moeilijkheden (leefloon, vrijstelling van bijdragen, laag inkomen)
  • Toegelaten cumulatie met een beroepsinkomen of een vervangingsinkomen (onder bepaalde voorwaarden)
  • Basispakket van 12 maanden uitkering + 4 kwartalen behoud van het recht op gezondheidszorg en ziekte-, moederschaps-, en invaliditeitsverzekering.  Na uitputting van het basispakket, bijkomende maanden/kwartalen mogelijk op basis van aantal pensioenvormende kwartalen tussen de twee feiten.

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

Wijziging of stopzetting van jouw zelfstandige activiteit

  • Verplichte administratie

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds
  • Jouw ondernemingsloket

Voortgezette verzekering

Welke rechten?

  • Behoud van bepaalde sociale rechten met verminderde bijdrage:
    • Ofwel enkel pensioenrechten
    • Ofwel pensioenrechten + ziekteverzekering

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal verzekeringsfonds

Werkloosheidsuitkering

Welke rechten?

  • Onder bepaalde voorwaarden door gewezen werknemers.

Waar aanvragen?

 

Financiering van jouw zelfstandige activiteit

Hulp bij jouw zoektocht naar financiering voor jouw project en moeilijke relatie met jouw bank / Bemiddeling tussen jou en jouw bank

Waals Gewest

Vlaams Gewest

Brussels Hoofdstedelijk Gewest

 

Jouw personeel

Vermindering van de sociale bijdragen voor jouw werknemers

Welke rechten?

  • Permanente bijdragen-vermindering voor eerste aanwerving
  • Eerste 3 aanwervingen, oudere werknemers,...

Waar aanvragen?

  • Jouw sociaal secretariaat

 

Reglementering

Specifieke reglementering per regio/sector

  • Openingsuren, solden,...

Waar aanvragen?

 

Hulp

Hinder bij openbare werken (financiële moeilijkheden)

Waar aanvragen?