TAKE Project

Het TAKE-project onderzoekt de oorzaken van non-take up (NTU) ofwel het niet aanvragen van sociale uitkeringen en tegemoetkomingen. Volgens verschillende studies bestaat er een aanzienlijke groep mensen die wel degelijk recht hebben op uitkeringen of tegemoetkomingen maar ze niet aanvragen. Dit ondermijnt de efficiëntie van het sociaal beleid. Het bestrijden van NTU is dan ook één van de belangrijkste uitdagingen van het sociaal beleid.

De FOD Sociale Zekerheid voert dit project uit samen met de Universiteit Antwerpen (promotor van het project), de Universiteit van Luik en het Federaal Planbureau. Het is een langlopend onderzoeksproject (2016 – 2020) dat wordt gefinancierd door het federaal wetenschapsbeleid (BELSPO)

Het onderzoek geeft antwoord op de volgende vragen:

  1. hoe groot is het probleem van NTU,
  2. welke factoren liggen aan de grondslag ervan
  3. hoe kunnen we het beleid aanpassen om NTU tegen te gaan.

Het eerste deel van het onderzoek bestond uit een analyse van de verschillende sociale rechten. TAKE focust op volgende sociale uitkeringen en tegemoetkomingen:

  • IVT: de inkomensvervangende tegemoetkoming voor personen met een handicap
  • IT: de integratietegemoetkoming voor personen met een handicap
  • THAB: de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden
  • IGO: inkomensgarantie ouderen
  • het leefloon
  • statuut verhoogde tegemoetkoming gezondheidsuitgaven
  • verwarmingstoelage.

Voor elk van deze uitkeringen/tegemoetkomingen onderzochten de experten van de FOD Sociale Zekerheid de toegangsvoorwaarden, de gebruikte middelentoetsen, de wijze van toepassing van deze toetsing en de mate van automatisering. Ook de institutionele context werd geanalyseerd en er werd eveneens nagegaan of de betrokken instellingen in het verleden reeds maatregelen namen om NTU terug te dringen.

Deze uitgebreide analyse, waarbij niet enkel de wetgeving werd uitgepluisd maar waarbij ook experten van de betrokken instellingen werden bevraagd, resulteerde in een dataset genaamd TAKE_ISSOC. Deze dataset laat toe om de bestudeerde middelentoetsen, toegangsvoorwaarden en tegemoetkomingen te vergelijken.

De dataset zelf en het onderzoeksrapport dat beschrijft hoe de experten te werk gingen kan je onderaan dit artikel raadplegen. Het onderzoekswerk mondde ook al uit in een ‘policy brief’ die, naast een stand van zaken inzake het beleid ter bestrijding van non-take up, ook een aantal eerste beleidsaanbevelingen bevat.

Een tweede luik van het onderzoek is het organiseren van een bevraging om de omvang en oorzaken van NTU in te schatten. Deze survey zal worden afgenomen bij respondenten waarvan het onderzoeksteam vermoedt dat zij recht hebben op een bepaalde uitkering of tegemoetkoming maar ze momenteel niet aanvragen.

Om te kunnen analyseren of er sprake is van NTU bij de respondenten zullen de onderzoekers gebruikmaken van enerzijds bestaande administratieve gegevens en anderzijds gegevens die worden opgevraagd middels de survey bij de respondenten zelf. De combinatie van deze gegevens moet het onderzoeksteam vervolgens toelaten om te bepalen of een respondent al dan niet de uitkering/tegemoetkoming waarop hij/zij recht heeft opneemt, en op die manier kan een nauwkeurige schatting gemaakt worden van de omvang van NTU.

Een derde luik is de ontwikkeling van een nauwkeurig microsimulatiemodel dat de verschillende middelentoetsen voor de bestudeerde uitkeringen en tegemoetkomingen simuleert. Met dit model zal de FOD Sociale Zekerheid de effecten kunnen meten op de doelpopulatie van (geplande) wijzigingen in de middelentoetsen.

Take Project Website

Research Report TAKE_ISSOC (.pdf) 

Dataset TAKE ISSOC (.xlsx)

Policy Brief (.pdf)

Contactpersonen: natascha.vanmechelen@minsoc.fed.be