Verdrag van de Verenigde Naties inzake Rechten van Personen met een Handicap

Rol FOD Sociale Zekerheid

De DG Beleidsondersteuning en -coördinatie (BESOC) van de FOD Sociale Zekerheid werd aangeduid als Belgisch coördinatiemechanisme en federaal aanspreekpunt voor het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de Rechten van Personen met een Handicap (UNCRPD). Het coördinatiemechanisme volgt alle acties betreffende het UNCRPD op. Tot de taken behoren:

  • coördinatie en eindredactie van de Belgische verslagen aan het VN-comité;
  • permanente Belgische correspondent zijn voor het VN-comité en voor alle vragen die betrekking hebben op het UNCRPD.

Als federaal focal point voor het UNCRPD heeft de DG BESOC als taak:

  • de acties van de federale aanspreekpunten die bij elke administratie en elke beleidscel werden aangeduid, te coördineren;
  • de federale aanspreekpunten te ondersteunen.

Als interfederaal coördinatiemechanisme heeft de DG BESOC als taak:

  • een permanent netwerk te creëren met de focal points die aangeduid werden in de deelstaten;
  • de focal points ondersteunen en informatie en best practices uitwisselen.

Contact : CoordinationmechanismUNCRPD@minsoc.fed.be

Over het UNCRPD

Op 13 december 2006 werd het Verdrag van de Verenigde Naties inzake de Rechten van Personen met een Handicap (UNCRPD) aangenomen. Het verdrag betekende een paradigmashift in het denken over handicap. Een handicap wordt niet langer vanuit het medisch model bekeken, maar men stapt over naar een sociaal model. Niet de handicap op zichzelf vormt het probleem, wel de onaangepastheid van de maatschappij aan de noden van personen met een handicap, waardoor zij hun grondrechten niet kunnen doen gelden.

Door het Verdrag te ratificeren, verbinden de verdragspartijen zich ertoe de bestaande belemmeringen voor personen met een handicap uit de weg te ruimen en nieuwe te voorkomen. Het Verdrag is in België van kracht sinds 1 augustus 2009.

Het principe “niets over ons, zonder ons” loopt als een rode draad door het Verdrag. De participatie van de personen met een handicap zelf en de verenigingen die hen vertegenwoordigen, is noodzakelijk om tot een doeltreffende toepassing van de bepalingen van het Verdrag te komen.

Meer informatie:

Het UNCRPD in België

Opvolging en focal points

Het UNCRPD vereist de aanstelling binnen de administratie van één of meerdere focal points en (optioneel) een coördinatiemechanisme. In België werd in alle gewesten en gemeenschappen een aanspreekpunt aangeduid. Voor het federaal niveau is het focal points de DG Beleidsondersteuning en -Coördinatie van de FOD Sociale Zekerheid. DG BESOC werd ook aangeduid als Belgisch coördinatiemechanisme.

Verder vereist het UNCRPD de aanduiding van een onafhankelijke instantie voor de opvolging van het Verdrag. In België werd deze opdracht aan het interfederaal gelijke kansen centrum Unia gegeven.

Implementatie op federaal niveau

Op het federaal niveau wordt uitvoering gegeven aan het UNCRPD via twee sporen. Enerzijds dienen de aanbevelingen van het VN-Comité als leidraad voor het nemen van concrete acties om het UNCRPD te implementeren. Anderzijds werd een federaal actieplan handistreaming goedgekeurd waarbinnen ieder regeringslid zich ertoe engageert om de handicapdimensie te integreren in een aantal beleidsmaatregelen. Dit actieplan voorziet in een jaarlijkse rapportage aan de Ministerraad over de uitvoering van de genomen engagementen via het coördinatiemechanisme.

Meer informatie:

Betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld

Vermits de gedachte “niets over ons, zonder ons” centraal staat binnen het UNCRPD dienen personen met een handicap via hun vertegenwoordigende organisaties actief betrokken te worden bij beslissingen die een impact hebben op personen met een handicap. Op federaal niveau zijn de Nationale Hoge Raad voor Personen met een Handicap en het Belgian Disability Forum hierin belangrijke actoren.

Rapportering aan het VN-Comité

Het UNCRPD legt de verdragspartijen een regelmatige rapportage op aan het VN-Comité voor de Rechten van Personen met een Handicap (externe website in het Engels) over de maatregelen die genomen werden ter implementatie van het Verdrag en de vooruitgang die werd geboekt. Het VN-Comité bestaat uit experten inzake handicap en kan aanbevelingen opstellen voor de verdragspartij.

De rapportage bestaat uit een statelijk rapport, bijkomende vragen van het VN-Comité en een mondelinge “constructieve dialoog”. Het maatschappelijk middenveld en het onafhankelijk mechanisme Unia krijgen de mogelijkheid om een alternatief rapport in te dienen bij het VN-Comité.

Het coördinatiemechanisme is, in samenspraak met de FOD Buitenlandse Zaken, verantwoordelijk voor de redactie van het Belgisch rapport. België heeft haar eerste rapport ingediend in juli 2011. Het volgende rapport moet in juli 2019 worden ingediend.

Vergadering van verdragspartijen

Ieder jaar komen de verdragspartijen van het UNCRPD en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld samen op het VN hoofdbestuur in New York voor een conferentie over de implementatie van het UNCRPD, de conferentie van verdragspartijen (externe website in het Engels).

Tijdens de conferentie geven de verdragspartijen niet alleen een stand van zaken over hun eigen implementatie van het Verdrag. Ook is er ruimte voor een uitwisseling over de uitdagingen en nieuwe innovatieve ontwikkelingen. Verder worden hier de leden van het VN-Comité voor de Rechten van Personen met een Handicap gekozen. Dit maakt de conferentie één van de belangrijkste fora over handicap wereldwijd.

Het coördinatiemechanisme is jaarlijks vertegenwoordigd op de conferentie: